แนวคิด

                  

                     การศึกษาทางไกล หมายถึง การถ่ายทอดความรู้ ทักษะและมวลประสบการณ์ต่างๆ ผ่านสื่อโดยผู้เรียนและผู้สอนไม่ต้องพบกันเป็นประจำ (Asian Development Bank, 1997 : FORWORD) แต่ผู้สอนจะถ่ายทอดเนื้อหาวิชา ความรู้และมวลประสบการณ์ต่างๆ ไปทางสื่อ ซึ่งอาจจะเป็นสื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ เทปเสียง วีดิทัศน์ คอมพิวเตอร์ หรือสิ่งอื่นๆ ผู้เรียนจะศึกษาหาความรู้จากสื่อเหล่านี้ในลักษณะการเรียนด้วยตนเอง โดยผู้เรียนไม่ต้องเดินทางไปยังสถาบันการศึกษา แต่จะเรียนรู้อยู่กับบ้านหรือที่ทำงาน ผู้เรียนสามารถกำหนดเวลาเรียน สถานที่เรียนและจะต้องบริหารการเรียนด้วยตนเองภายในเวลาที่สถาบันกำหนด การพบปะระหว่างผู้สอนกับผู้เรียนอาจจะกำหนดให้มีขึ้นบ้าง แต่น้อยครั้งมาก โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อทบทวนและซักถามประเด็นปัญหาในสิ่งที่เรียนด้วยตนเองไม่เข้าใจหรือเป็นการสรุปหรือฝึกทักษะที่สำคัญจากเนื้อหานั้นๆ (กรมการศึกษานอกโรงเรียน, 2542:15)

              แนวคิดในการนำการศึกษาทางไกลมาใช้เป็นรูปแบบหรือวิธีการหนึ่งในการจัดการศึกษานอกเหนือไปจากรูปแบบหรือวิธีการจัดการเรียนการสอนในชั้นเรียนปกติ มีดังนี้

 

            1. การศึกษาทางไกลเป็นการ เปิดโอกาส ทางการศึกษาให้แก่ผู้ขาดโอกาส ผู้พลาดโอกาสและผู้ด้อยโอกาสทางการศึกษาให้ได้รับการศึกษาที่สมควรแก่อัตภาพของแต่ละบุคคล ฉะนั้น ผู้ที่อยู่ห่างไกล ทุรกันดาร ผู้ที่ขาดคุณสมบัติในการเข้ารับการศึกษา ผู้ที่ไม่มีเวลาที่จะปลีกตัวมาเข้ารับการศึกษาในชั้นเรียนปกติ ย่อมสามารถใช้การศึกษาทางไกลเปิดโอกาสทางการศึกษาของตนเอง

 

               2. การศึกษาทางไกลเป็นการส่งเสริมการศึกษาตลอดชีวิต เพราะเหตุว่าการศึกษาทางไกลเป็นการจัดการศึกษาที่สอดคล้องกับความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย การใช้สื่อต่างๆ มิได้จำกัดเฉพาะผู้หนึ่งผู้ใด ฉะนั้น การศึกษาทางไกลจึงเปิดกว้างสำหรับประชาชนทุกเพศ ทุกวัยที่ต้องการได้รับการศึกษาทางไกล โดยวัตถุประสงค์ที่หลากหลาย หลักสูตรการศึกษาทางไกลจึงมีการบูรณาการที่จะช่วยให้ผู้เรียนสามารถเข้าใจและเรียนรู้ได้อย่างง่ายดายและเป็นประโยชน์ต่อการนำไปใช้

 

                3. การศึกษาทางไกล ใช้เทคโนโลยี เป็นเครื่องมือในการบริหารและจัดการที่เหมาะสมแก่ความสามารถในการเรียนรู้ของผู้เรียน สื่อการเรียนเป็นสื่อประสมที่มีทั้งสื่อที่เป็นเอกสาร เช่น เอกสารคำสอน หนังสือประกอบ เป็นต้น สื่อเทคโนโลยี เช่น รายการวิทยุ รายโทรทัศน์ เทปเสียง วีดิทัศน์ คอมพิวเตอร์ เป็นต้น สื่อบุคคล เช่น ครูสอนเสริม ครูประจำกลุ่มวิทยากรประจำกลุ่ม เป็นต้น และสื่อที่เป็นระบบบริการเพื่อส่งเสริมการศึกษา เช่น ระบบบริการแนะแนว ห้องสมุด ระบบการพบกลุ่ม เป็นต้น สื่อประสมเหล่านี้จะจัดขึ้นในลักษณะของชุดการเรียนที่เหมาะสมแก่ความสามารถในการเรียนรู้ของผู้เรียน้

 

                4. การศึกษาทางไกลเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าในทางเศรษฐกิจและสังคม เมื่อเทียบกับการศึกษาในระบบซึ่งมีข้อจำกัดในการรับผู้เรียนแล้ว จะเห็นว่าการศึกษาทางไกลสามารถให้บริการแก่กลุ่มเป้าหมายอย่างไม่จำกัดจำนวนและไม่จำกัดเวลา สามารถเข้าถึงตัวผู้เรียนด้วยสื่อโทรคมนาคมที่ถึงตัวผู้เรียนทุกวิถีทาง ทั้งการสื่อสารและโทรคมนาคม การลงทุนเพื่อการศึกษาทางไกลจะเป็นการลงทุนที่มากในระยะต้น แต่จะสามารถใช้ประโยชน์ได้นาน การลงทุนสร้างโรงเรียนจำนวนมากที่พร้อมสมบูรณ์แบบจะต้องใช้งบประมาณสูงกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับการลงทุนเพื่อการจัดการศึกษาทางไกล นอกจากนั้นการผลิตสื่อซึ่งจะส่งผลดีทางอ้อมต่อประเทศด้วย

 

                   5. การศึกษาทางไกลเหมาะสำหรับผู้สอนและผู้เรียนที่อยู่ห่างกัน ดังที่ได้ทราบกันโดยทั่วไปแล้วว่ายังมีประชาชนวัยเรียนอีกจำนวนไม่น้อยที่ไม่ได้รับการศึกษาเพราะสาเหตุต่างๆ โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในถิ่นทุรกันดารเดินทางไปเรียนไม่สะดวกหรือผู้ที่ต้องทำงานหาเลี้ยงครอบครัวไปด้วย ไม่สมามารถใช้เวลาในการประกอบอาชีพมาเรียนหนังสือได้ตามปกติ หรือแม้แต่สถานศึกษาที่อยู่ห่างไกลไม่สามารถมีครูที่เพียงพอต่อการให้การศึกษา หรือกระทั้งคุณภาพของครูผู้สอนที่ไม่เท่ากันของชนบทกับในเมือง โดยข้อจำกัดเช่นนี้ การศึกษาทางไกลสามารถเป็นสื่อกลางระหว่างครูผู้สอนและผู้เรียนที่อยู่ห่างไกลกันได้เป็นอย่างดี

 

 


                    

                   

                      

                       

                   

                        6. การศึกษาทางไกลใช้ได้ในการจัดการศึกษานอกระบบโรงเรียน สื่อสำคัญในการจัดการศึกษาทางไกลคือชุดการเรียนสำเร็จรูป ซึ่งผู้เรียนสามารถเรียนด้วยตนเอง สามารถทดแทนครูได้ในขณะที่มีครูไม่เพียงพอ ทั้งปริมาณและคุณภาพ สื่อการเรียนทางไกลในรูปเทคโนโลยีสามารถส่งเสริมการเรียนรู้ในวิชาที่ยากต่อการเข้าใจ และมีรูปแบบที่น่าสนใจและจรรโลงใจแฝงอยู่ด้วย นอกจากนี้ยังช่วยทำความเข้าใจในเนื้อหาวิชาที่เป็นนามธรรม เช่น จริยธรรม ดนตรีและศิลปะได้ด้วย

                       7. การศึกษาทางไกลสามารถใช้ได้ในการจัดการศึกษานอกระบบโรงเรียน เพราะการจัดการศึกษาทางไกลเป็นการศึกษาที่ใช้สื่อประสม ทั้งสื่อเอกสาร สื่อเทคโนโลยีและสื่อบุคคลที่เหมาะสมกับการเรียนรู้ของกลุ่มเป้าหมายกลุ่มต่างๆ และยังสามารถให้บริการกลุ่มเป้าหมายที่อยู่ห่างไกลได้เป็นอย่างดี

                       8. การศึกษาทางไกลเหมาะสมที่จะให้การศึกษาในลักษณะการศึกษาตามอัธยาศัย เพราะสามารถเผยแพร่ความรู้ได้ทั้งรายการวิทยุและรายการโทรทัศน์ ซึ้งผู้จัดสามารถเลือกผลิตรายการในลักษณะการศึกษาตามอัธยาศัยได้เป็นอย่างดี เหมาะกับทุกเพศ ทุกวัยและทุกคุณลักษณะ เป็นการให้ความรู้ทั่วๆ ไปเพื่อส่งเสริมความรู้เดิม ในขณะเดียวกันก็เป็นประโยชน์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตได้อีกประการหนึ่งด้วย